ترکهای پا از چه چیزی به وجود میآید و چرا بعضی افراد بیشتر از بقیه درگیر این مشکل میشوند سؤالی است که ذهن خیلیها را درگیر کرده است. ترک پا فقط یک مسئله ظاهری نیست و در صورت رسیدگینکردن میتواند به درد، سوزش، خونریزی و حتی عفونت منجر شود. معمولاً خشکی پوست، فشار زیاد روی پاشنه، کفش نامناسب و بیتوجهی به مراقبتهای ساده روزانه از مهمترین دلایل ترک پاشنه پا محسوب میشوند. از طرفی برخی بیماریها مانند دیابت و مشکلات تیروئید نیز میتوانند زمینه بروز این مشکل را تشدید کنند.
آگاهی از علت ترک پاشنه پا و شناخت عواملی که به پوست پا آسیب میزنند، کمک میکند راههای مؤثرتری برای پیشگیری و درمان انتخاب کنیم. در این صفحه از وبسایت سالن تخصصی ماساژ بانوان در مشهد پروا اسپا سعی شده تا بیماریهایی که موجب ترک پا میشوند را بررسی نموده و راهکار جلوگیری و درمان این مشکل را نیز بیان کنیم. با پروا اسپا همراه باشید.
علت ترک پاشنه پا چیست؟
علت ترک پاشنه پا معمولاً ترکیبی از خشکی پوست و فشار بیش از حد روی پاشنه است. وقتی پوست ناحیه پاشنه ضخیم و خشک میشود، خاصیت ارتجاعی خود را از دست میدهد و در اثر ایستادن طولانیمدت، اضافهوزن یا راهرفتن روی سطوح سخت، بهتدریج دچار شکاف و ترک میشود. استفاده از کفشهای پشتباز یا صندل که پاشنه را بدون محافظ رها میکنند نیز میتواند ترکهای پا را تشدید کند؛
چون پوست در تماس مستقیم با هوا، گردوغبار و اصطکاک قرار میگیرد. یکی دیگر از دلایل رایج، شستوشوی مکرر پا با آب داغ و صابونهای قوی است که چربی طبیعی پوست را از بین میبرد و زمینه خشکی و پوستهپوسته شدن را فراهم میکند. کم نوشیدن آب، تغذیه نامناسب، کمبود ویتامینها و نرسیدن رطوبت کافی به پوست هم در بروز ترک پاشنه پا نقش دارند. گاهی هم علت ترک پاشنه پا به مشکلات ساختاری کف پا مثل صافی کف پا یا راهرفتن نادرست برمیگردد که فشار را روی ناحیه پاشنه بیشتر میکند.
چه بیماریهایی موجب ترک پا میشوند؟
ترکهای پا همیشه فقط به دلیل کمتوجهی به مراقبت از پوست ایجاد نمیشوند و گاهی نشانه یک بیماری زمینهای هستند. برای مثال در افراد مبتلا به دیابت، گردش خون ضعیفتر و حساسیت پوست بیشتر است و همین موضوع باعث میشود پوست پاشنه خشک، نازک و مستعد ترکخوردن شود. کمکاری یا پرکاری تیروئید نیز میتواند تعادل چربی و رطوبت پوست را بر هم بزند و خشکی شدید پا و ترک پاشنه پا را به دنبال داشته باشد. بیماریهای پوستی مانند اگزما، پسوریازیس و درماتیت نیز از عوامل شناختهشده ترکهای پا هستند؛
چون این مشکلات، سد محافظتی پوست را تضعیف میکنند و پوست را پوستهپوسته و شکننده میسازند. در برخی افراد، چاقی و اضافهوزن با افزایش فشار روی پاها همراه است و همین مسئله ترک پاشنه پا را تشدید میکند. همچنین در سنین بالا، به دلیل نازک شدن پوست و کاهش رطوبت طبیعی، احتمال ایجاد ترکهای پا بیشتر میشود و لازم است مراقبتهای روزانه بادقت بیشتری انجام گیرد.
جدول خلاصه عوامل بیماریزا و تأثیر آنها بر ترک پا را در ادامه مشاهده میکنید:
| عامل زمینهای | تأثیر بر ترک پا |
| دیابت | کاهش گردش خون، خشکی شدید و تأخیر در ترمیم پوست |
| مشکلات تیروئید | برهمخوردن تعادل چربی و رطوبت پوست |
| اگزما و پسوریازیس | التهاب، پوسته ریزی و نازک شدن پوست |
| چاقی | افزایش فشار مکانیکی روی پاشنه |
| افزایش سن | کاهش رطوبت طبیعی و خاصیت ارتجاعی پوست |
چگونه از ایجاد ترک پا جلوگیری کنیم؟
برای پیشگیری از ترکهای پا لازم است چند عادت ساده اما مداوم در مراقبت از پوست پا رعایت شود. شستوشوی روزانه پا با آب ولرم و شوینده ملایم، بدون ماندن طولانی در حمام، از خشکشدن بیش از حد پوست جلوگیری میکند. بعد از شستوشو حتماً پاها را کاملاً خشک کنید، مخصوصاً بین انگشتان، و روی پاشنه و کف پا از کرم مرطوبکننده یا کرم مخصوص ترک پاشنه پا استفاده کنید تا رطوبت در پوست قفل شود. انتخاب کفش مناسب بسیار مهم است؛ کفش باید اندازه پا باشد، از قوس و پاشنه بهخوبی حمایت کند و از نوعی باشد که پشتپا را کاملاً بپوشاند تا پوست کمتر در معرض هوا و اصطکاک قرار گیرد.
استفاده طولانیمدت از صندل و دمپایی تخت میتواند عامل مهمی در ایجاد ترک پاشنه پا باشد. نوشیدن آب کافی در طول روز و مصرف مواد غذایی حاوی ویتامینها و اسیدهای چرب مفید به حفظ نرمی پوست کمک میکند. بهتر است از کندن پوستهها یا بریدن لایههای ضخیم پوست در خانه خودداری شود؛ چون ممکن است به بافت سالم آسیب برسد. استفاده منظم از سنگپا روی پوست مرطوب، همراه با مرطوبکننده مناسب، راهی ایمن برای کاهش ضخامت پوست و پیشگیری از ترک به شمار میرود.
چگونه ترک پا را درمان کنیم؟
درمان ترکهای پا معمولاً با ترکیبی از روشهای خانگی و مراقبتهای حرفهای انجام میشود. اگر ترکها سطحی و تازه باشند، اغلب با مرطوبسازی منظم، محافظت از پاشنه و استفاده از چند ترکیب ساده خانگی میتوان آنها را تا حد زیادی بهبود داد. درعینحال زمانی که ترک پاشنه پا عمیق، دردناک یا همراه با خونریزی و عفونت باشد، بهتر است حتماً به پزشک یا پودیاتریست مراجعه شود تا روش درمانی مناسب انتخاب شود. در ادامه چند روش رایج درمان ترک پا را توضیح میدهیم.
ترکیب گلاب و گلیسیرین
ترکیب گلاب و گلیسیرین یکی از روشهای سنتی و مؤثر برای نرم کردن ترکهای پا است. گلیسیرین رطوبت را در لایههای سطحی پوست نگه میدارد و از تبخیر آب جلوگیری میکند، درحالیکه گلاب تا حدی خاصیت آرامبخش دارد و به کاهش قرمزی و التهاب خفیف کمک میکند. برای استفاده، ابتدا پاها را با آب ولرم بشویید و خشک کنید، سپس مقداری گلیسیرین را با گلاب مخلوط کرده و روی ناحیه ترک پاشنه پا بمالید. بهتر است این کار را شبها انجام دهید و پس از آن جوراب نخی بپوشید تا ترکیب بهتر جذب شود. تکرار منظم این روش میتواند بهمرورزمان پوست را نرمتر و ترکها را کمتر قابلمشاهده کند.
خمیردندان
استفاده از خمیردندان برای ترکهای پا بیشتر در قالب توصیههای خانگی و تجربی مطرح میشود و از نظر علمی شواهد زیادی ندارد. برخی افراد معتقدند ترکیبات خنککننده مانند منتول و فلوراید میتواند احساس خنکی و کاهش سوزش را در ترک پاشنه پا ایجاد کند. بااینحال خمیردندان حاوی مواد شوینده و گاهی سفیدکننده است که ممکن است برای پوست حساس یا ترکدار، محرک باشد و خشکی را تشدید کند.
اگر فردی اصرار به امتحان این روش دارد، باید ابتدا مقدار بسیار کمی را روی بخش کوچکی از پوست سالم تست کند و در صورت نبود واکنش حساسیتی، آن را برای مدت کوتاه روی ناحیه ترک پا بگذارد و سپس کاملاً بشوید. بهطورکلی تکیه بر مرطوبکنندهها و کرم ترک پا انتخاب منطقیتری برای درمان محسوب میشود.
وازلین
وازلین یکی از سادهترین و دردسترسترین محصولات برای درمان ترکهای پا است. این ماده با ایجاد یکلایه محافظ روی سطح پوست، از تبخیر رطوبت جلوگیری میکند و بهمرور باعث نرمشدن پوست خشک و ضخیم پاشنه میشود. برای نتیجه بهتر، شبها پاها را حدود ده تا پانزده دقیقه در آب ولرم قرار دهید، سپس بهآرامی با سنگپا روی پوست مرطوب بکشید تا لایههای مرده جدا شود.
پس از خشککردن پا، مقدار کافی وازلین روی ترک پاشنه پا و اطراف آن بمالید و جوراب نخی بپوشید تا محصول بهتر جذب شود و ملحفهها چرب نشوند. تکرار این کار چند شب در هفته میتواند عمق ترکها را کاهش دهد و احساس خشکی و کشیدگی را کم کند. البته در صورت وجود زخم باز یا عفونت، لازم است ابتدا توسط پزشک معاینه انجام شود.
نوشابه
استفاده از نوشابه برای ترکهای پا بیشتر یک روش خانگی رایج است تا درمانی تأییدشده. برخی افراد پاهای خود را در ظرفی حاوی مخلوط نوشابه و آب ولرم قرار میدهند و اعتقاد دارند اسید موجود در نوشابه باعث نرمشدن پوست ضخیم و کمک به جداشدن سلولهای مرده میشود. بااینحال وجود قند زیاد و مواد افزودنی در نوشابه میتواند برای پوست تحریککننده باشد و در صورت وجود ترک پاشنه پا احتمال سوزش یا حساسیت را بالا ببرد.
در مقایسه، استفاده از آب ولرم ساده یا محلولهای مخصوص پا که در داروخانهها موجود هستند، راه مطمئنتر و کنترلشدهتری به نظر میرسد. اگر کسی قصد امتحان این روش را دارد بهتر است مدت قرارگرفتن پا در محلول را کوتاه نگه دارد و پس از آن پا را کاملاً بشوید و از کرم مرطوبکننده مناسب استفاده کند و در صورت ایجاد قرمزی یا سوزش، مصرف را قطع نماید.
سنگپا
سنگپا یکی از ابزارهای مهم در مراقبت از پوست و درمان تدریجی ترکهای پا است. وقتی پوست پاشنه ضخیم و سفت میشود، استفاده ملایم و منظم از سنگپا روی پوست مرطوب میتواند لایههای مرده را بردارد و سطح پوست را صافتر کند. برای استفاده صحیح، ابتدا پاها را ده تا پانزده دقیقه در آب ولرم و کمی شوینده ملایم قرار دهید تا پوست نرم شود، سپس سنگپا را با حرکات رفت و برگشتی آرام روی ناحیه ضخیم بکشید و از فشار بیش از حد خودداری کنید تا به پوست سالم آسیب نرسد.
بعد از شستوشو و خشککردن، حتماً از کرم مرطوبکننده غلیظ یا کرم مخصوص ترک پاشنه پا استفاده کنید تا رطوبت به لایههای تازهتر برسد. تکرار این کار دو تا سه بار در هفته میتواند بهمرورزمان ظاهر ترکها را کاهش دهد، بهشرط آنکه با کفش مناسب و مراقبت روزانه همراه شود.
کرم ترک پا
کرم ترک پا محصولی است که به طور اختصاصی برای نرم کردن، لایهبرداری ملایم و ترمیم پوست خشک پاشنه طراحی شده است. این کرمها معمولاً حاوی موادی مانند اوره، اسیدلاکتیک، گلیسیرین و روغنهای نرمکننده هستند که به حفظ رطوبت و ازبینبردن تدریجی پوست ضخیم کمک میکنند. برای نتیجه بهتر لازم است کرم ترک پا روی پوست تمیز و کمی مرطوب استفاده شود تا جذب آن بیشتر شود. اغلب توصیه میشود شبها قبل از خواب لایه کافی از کرم روی ترکهای پا مالیده شود و سپس جوراب نخی پوشیده شود تا تماس مداوم محصول با پوست حفظ شود.
در موارد ترک پاشنه پا شدیدتر، استفاده از کرمهایی با درصد اوره بالاتر زیر نظر پزشک میتواند مؤثرتر باشد. پیوستگی در مصرف کرم ترک پا اهمیت زیادی دارد و معمولاً پس از چند هفته استفاده منظم، نرمی و بهبود قابلتوجهی در پوست پاشنه مشاهده میشود.
پدیکور درمانی
پدیکور درمانی روشی حرفهای برای رسیدگی عمیقتر به ترکهای پا و مشکلات پوستی کف پاست. در این روش متخصص ابتدا پاها را در محلولهای نرمکننده قرار میدهد تا لایههای ضخیم و خشک نرم شوند، سپس با ابزارهای مخصوص و بهصورت کنترلشده پوست مرده را برمیدارد. برخلاف تراشیدن خشن در خانه، پدیکور درمانی بادقت بیشتری انجام میشود تا به بافت سالم آسیب نرسد و خطر خونریزی یا عفونت کمتر شود.
پس از برداشتن لایههای اضافی، معمولاً از ماسکهای مرطوبکننده، روغنها و کرم ترک پا باقدرت جذب بالا استفاده میشود تا رطوبت عمیقتری به پوست برسد. در افرادی که دیابت یا مشکلات عروقی دارند، انجام پدیکور درمانی حتماً باید توسط فرد آموزشدیده و ترجیحاً در کلینیک یا مرکز معتبر انجام شود، چون پوست این افراد حساستر است و هرگونه زخم کوچک میتواند عواقب جدیتری داشته باشد.
نتیجهگیری
ترکهای پا اگرچه در نگاه اول مشکل سادهای به نظر میرسند، اما در صورت بیتوجهی میتوانند به درد، عفونت و محدودیت در راهرفتن منجر شوند. آگاهی از این که ترکهای پا از چی به وجود میاد و چه عواملی مانند خشکی شدید، کفش نامناسب، ایستادن طولانیمدت و برخی بیماریهای زمینهای در آن نقش دارند، نخستین گام برای پیشگیری و درمان است. توجه روزانه به شستوشوی ملایم، استفاده از مرطوبکنندهها و کرم ترک پا، انتخاب کفش استاندارد و پرهیز از روشهای خشن برای برداشتن پوست ضخیم، کمک میکند ترک پاشنه پا یا اصلاً ایجاد نشود یا در مراحل اولیه کنترل شود.
در کنار روشهای خانگی مانند وازلین، ترکیب گلاب و گلیسیرین و استفاده صحیح از سنگپا، در موارد شدید یا همراه با درد و خونریزی مشورت با پزشک ضروری است. رسیدگی منظم به پوست پا، نهتنها ظاهر پاها را بهتر میکند، بلکه به حفظ سلامت عمومی و کیفیت زندگی نیز کمک خواهد کرد.
منبع: